راه دوّم - عدم صحّت سلب لفظ از معنى مصنّف در بيان راه دوّم از راههاى تشخيص وضع مىگويد : اگر سلب لفظى از معنايش ( كه به علم اجمالى ارتكازى ساده ، معلوم است ، همان‌طورى كه در « تبادر » معنا به‌طور اجمالى ، معلوم بود ) صحيح نباشد ، يا به تعبير ديگر : حمل لفظ بر معنايش صحيح باشد ، معلوم مىشود كه اين لفظ ، در آن معنا حقيقت است . مثلا شخصى به‌طور اجمال و سربسته مىداند كه معناى لفظ « أسد » ، حيوان مفترس ( شير ) است . حال براى اينكه تفصيلا بفهمد اين معنى ، موضوع له براى لفظ « أسد » هست يا نه ، از راه دوم استفاده مىكند و مىيابد كه چون نمىتوان لفظ « أسد » را از اين معنا ( حيوان مفترس ) سلب كرد ، بلكه حمل اين لفظ بر اين معنا صحّت دارد ، لفظ أسد در حيوان مفترس ، حقيقت است . از اينجا معلوم مىشود كه اگر سلب لفظى از معنايش ، صحيح باشد ( و يا به تعبير ديگر : حمل لفظ بر معنايش صحيح نباشد ) اين لفظ به‌طور مجازى بر اين معنا دلالت دارد . مثلا : شك مىشود كه « أسد » با آن معناى ارتكازى كه دارد ، نسبت به « رجل شجاع » حقيقت است يا نه ؟ در اينجا چون سلب « أسد » از « رجل شجاع » صحيح است ( و به عبارت ديگر ، حمل أسد بر رجل شجاع ، بدون عنايت و مجاز ، صحيح نيست ) معلوم مىشود كه اين لفظ در اين معنا ، مجاز است . فى الجملة . . . مصنّف با قيد « فى الجملة » ، اشاره دارد به اينكه فرقى بين قول به « مجاز در كلمه » و قول به غير آن نيست ، چنان‌كه توضيح آن خواهد آمد . و التفصيل . . . قبل از بيان تفصيل مطالب ، لازم است مقدّمه‌اى دربارهء اقسام « حمل » ( حمل محمول بر موضوع ) مطرح شود .